Može li čačkanje nosa ugroziti zdravlje? Stručnjaci objašnjavaju šta je dokazano, a šta još nije
Čačkanje nosa najčešće se smatra nepristojnom navikom ili pitanjem lične higijene. Posljednjih godina, međutim, pojedina istraživanja otvorila su pitanje može li često dodirivanje nosa prljavim rukama i oštećivanje njegove sluznice olakšati ulazak mikroorganizama u organizam.
Na internetu su se zbog toga pojavile tvrdnje da ova navika može dovesti do ozbiljnih neuroloških bolesti. Stručnjaci upozoravaju da su takvi zaključci preuranjeni i da trenutno nema dokaza da čačkanje nosa direktno izaziva Alzheimerovu bolest.
Nos predstavlja važnu zaštitnu barijeru
Unutrašnjost nosa prekrivena je osjetljivom sluznicom koja pomaže u filtriranju prašine, polena, sitnih čestica i dijela mikroorganizama iz zraka.
Kada se nos često dodiruje neopranim rukama ili se njegova unutrašnjost grubo čisti, mogu nastati sitna oštećenja, iritacije i krvarenje. Takve povrede mogu povećati rizik od lokalnih bakterijskih infekcija.
Poseban oprez potreban je kod osoba koje imaju ranice, česta krvarenja iz nosa ili ponavljajuće upale.
Zašto naučnici proučavaju vezu između nosa i mozga?
Nosna šupljina nalazi se blizu struktura povezanih s nervnim sistemom, uključujući puteve koji učestvuju u čulu mirisa. Zbog toga istraživači ispituju mogu li određeni mikroorganizmi, u posebnim okolnostima, preko nosne regije uticati na nervno tkivo.
Dio pažnje javnosti privukli su laboratorijski eksperimenti na životinjama u kojima su proučavani mogući putevi širenja pojedinih bakterija.
Takvi rezultati, međutim, ne dokazuju da se isti proces odvija kod ljudi niti da povremeno čačkanje nosa uzrokuje demenciju.
Laboratorijska povezanost nije isto što i potvrđen uzročno-posljedični odnos u svakodnevnom životu.
Alzheimerova bolest nema jedan jednostavan uzrok
Alzheimerova bolest je složeno neurodegenerativno stanje na čiji razvoj mogu uticati godine, genetika, zdravlje krvnih sudova, metabolički poremećaji i brojni drugi faktori.
Zbog toga nije opravdano njen nastanak pripisivati jednoj svakodnevnoj navici.
Istraživanja o mogućoj ulozi infekcija i hroničnih upala i dalje traju, ali ona zasad ne pružaju osnovu za tvrdnju da čačkanje nosa izaziva Alzheimerovu bolest.
Higijena ruku ostaje najvažnija
Najjednostavniji način smanjenja prenosa bakterija i virusa jeste redovno i pravilno pranje ruku.
Tokom dana dodirujemo mobilne telefone, kvake, novac i druge površine na kojima se mogu nalaziti mikroorganizmi. Dodirivanjem nosa, očiju ili usta neopranim rukama povećavamo mogućnost njihovog prenosa.
Preporučuje se korištenje čiste maramice, nježno ispuhivanje nosa i izbjegavanje grubog čišćenja prstima ili drugim predmetima.
Kada se obratiti ljekaru?
Povremeno dodirivanje nosa obično nije razlog za zabrinutost. Medicinski savjet treba potražiti ako se pojavljuju učestala krvarenja, bol, otok, gnojne promjene, ranice koje ne zarastaju ili ponavljajuće infekcije.
Kod djece i odraslih kod kojih je čačkanje nosa učestalo, nekontrolisano i dovodi do povreda, korisno je razmotriti moguće uzroke poput suhe sluznice, alergija, stresa ili kompulzivne navike.
Najvažnija poruka nije da treba paničiti zbog jedne radnje, već da nos treba tretirati nježno, održavati higijenu ruku i ne prihvatati dramatične zdravstvene tvrdnje bez dovoljno naučnih dokaza.
Napomena: Ovaj tekst služi u informativne svrhe i ne zamjenjuje pregled ili savjet ljekara. Trenutno ne postoje čvrsti dokazi da čačkanje nosa direktno uzrokuje Alzheimerovu bolest.
